بررسی اثرات تغییر تراز آب زیرزمینی آبخوان بر پدیده فرونشست و راهکارهای تعادل بخشی آبخوان (مطالعه موردی: دشت علی آباد قم) | ||
| نشریه مهندسی عمران امیرکبیر | ||
| مقاله 18، دوره 53، شماره 5، مرداد 1400، صفحه 2023-2042 اصل مقاله (3.85 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22060/ceej.2020.17275.6511 | ||
| نویسندگان | ||
| علی عدالت1؛ مهدی خداپرست* 1؛ علی محمد رجبی2 | ||
| 1دانشکده مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانشکده زمین شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| دشت علی آباد قم واقع در مرکز ایران یکی از مناطقی است که در سال های اخیر به سبب استخراج بیش از حد منابع آب زیرزمینی دچار پدیده فرونشست گردیده است. در این پژوهش با استفاده از روش تداخلسنجی تفاضلی راداری به کمک تصاویر سنجنده سنتینل 1 تغییر شکل عمودی زمین در دشت علیآباد در بازه زمانی 18 ماهه از فروردین 1394 تا شهریور 1395 مورد پایش قرار گرفت و نتایج حداکثر میزان فرونشست حدود 240 میلی متر را نمایان ساخت. همچنین نتایج نشان می دهد فرونشست در این دشت پدیده ای ادامه دار، پیشرونده و با توزیع مکانی نسبتاً ثابت است. در ادامه بررسی تغییرات سطح آب زیرزمینی در دشت ساوه از مهرماه سال 1381 لغایت شهریور سال 1395 نشاندهنده حداکثر افت سطح آب زیرزمینی به میزان 44- متر می باشد. مقایسه نقشه تغییرشکل زمین با نقشه تغییرات سطح آب زیرزمینی نشان میدهد رابطه مستقیمی بین توزیع فضایی و شدت تغییرشکل زمین و افت آبهای زیرزمینی وجود دارد. از سوی دیگر نتایج مقایسه روند تغییرات ضخامت آبرفت در مقایسه با تغییرشکل زمین نشان می دهد که ضخامت آبرفت دشت علی آباد از حدود 20 متر در شرق منطقه مورد مطالعه تا 300 متر در غرب و مرکز متغیر میباشد و رابطه مستقیم معنیداری بین این دو پارامتر در منطقه مورد مطالعه وجود ندارد. از سوی دیگر بررسی ها نشان دادند نوع لایه بندی و وجود لایه هایی از جمله سازندهای ریزدانه با ضخامت زیاد از عوامل دیگر تأثیرگذار در شدت و نرخ پدیده فرونشست در دشت علی آباد می باشد. در ادامه با توجه به وجود رابطه مستقیم تغییرات تراز آب زیرزمینی با میزان فرونشسیت در منطقه مورد مطالعه، بررسی بیلان آب زیرزمینی دشت علی آباد کسری ذخیره آبخوان به میزان 88/17 میلیون مترمکعب در سال را آشکار نمود. در همین راستا بررسی منابع بهره برداری و نوع مصرف منابع زیرزمینی دشت نشان می دهد که بیش از 98 درصد برداشت از آبخوان از طریق چاه ها صورت می گیرد که 92 درصد آن برای مصارف کشاورزی می باشد. بر این اساس ساماندهی بهره برداری از چاه ها، کنترل بهره برداری های غیرمجاز و بازنگری در الگوی کشت و آبیاری به عنوان راهکارهای ضروری جهت احیاء و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی دشت پیشنهاد می گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرونشست؛ تداخلسنجی تفاضلی راداری؛ آب زیرزمینی؛ تعادلبخشی؛ دشت علیآباد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,257 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,851 |
||
| تعداد نشریات | 9 |
| تعداد شمارهها | 455 |
| تعداد مقالات | 5,771 |
| تعداد مشاهده مقاله | 8,374,786 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,932,900 |